Elektrik tüketiminin karbon raporu nasıl hazırlanır?
Son kontrol:
Kısa cevap
Satın alınan elektriğin üretiminden kaynaklanan emisyonlar, Sera Gazı Protokolü’nde Kapsam 2 olarak raporlanır. Hesap, tüketimin bir emisyon faktörüyle çarpılmasıdır. Protokol iki yöntem tanımlar; lokasyon bazlı yöntem şebekenin ortalama faktörünü, piyasa bazlı yöntem ise YEK-G gibi sözleşme araçlarını kullanır.
Kapsam 2 nedir?
Sera Gazı Protokolü bir kurumun emisyonlarını üç kapsama ayırır. Kapsam 2, kurumun satın aldığı elektrik, ısı ve buharın üretiminden kaynaklanan dolaylı emisyonlardır. Elektrik tüketen hemen her kurumun karbon raporunda en kolay ölçülen kalem budur, çünkü veri zaten sayaçta ve faturadadır.
Hesap
Kapsam 2 emisyonu = tüketim × emisyon faktörü
- Tüketim: dönem içinde çekilen aktif enerji, genellikle kWh ya da MWh.
- Emisyon faktörü: üretilen her birim elektrik başına salınan sera gazı, örneğin tCO₂e/MWh.
Örnek: Bir tesis yılda 500 MWh elektrik tüketiyor, kullanılan faktör 0,5 tCO₂e/MWh olsun. Kapsam 2 emisyonu 500 × 0,5 = 250 tCO₂e olur. Bu rakamlar yalnızca yöntemi göstermek içindir; gerçek bir faktör değildir.
İki yöntem: lokasyon bazlı ve piyasa bazlı
Protokolün Kapsam 2 rehberi iki yöntem tanımlar. Sözleşme araçlarının bulunduğu piyasalarda faaliyet gösteren kurumların sonucu iki yöntemle de raporlaması beklenir.
| Yöntem | Hangi faktör | Neyi gösterir |
|---|---|---|
| Lokasyon bazlı | Şebekenin ortalama emisyon faktörü | Kurumun bulunduğu şebekenin ortalamasına göre emisyonu |
| Piyasa bazlı | Satın alınan elektriğin sözleşmeyle belgelenen kaynağı | Kurumun elektrik tedariki konusundaki tercihlerinin etkisini |
Türkiye’de piyasa bazlı yöntem: YEK-G
Türkiye’de yenilenebilir kaynaktan üretilen elektriğin kaynağı YEK-G belgesiyle gösterilir. EPİAŞ’ın YEK-G sistemi 1 Haziran 2021’de devreye girdi; her belge şebekeye verilen 1 MWh yenilenebilir elektriği temsil eder. Katılım gönüllüdür. Piyasa bazlı hesapta, belgeyle eşleşen tüketim için belgedeki kaynağın faktörü kullanılır.
Emisyon faktörünü seçerken
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Türkiye ulusal elektrik şebekesi için bir emisyon faktörü bilgi formu yayımlar. Formdaki faktörler, yenilenebilir kaynaktan üretilen elektrikle sağlanan emisyon azaltımını hesaplamak için hazırlanmıştır. Kurumsal envanterde hangi faktörü kullanacağınızı raporladığınız çerçeveyle teyit edin ve kullandığınız faktörün kaynağını ve yılını raporda yazın.
Rapor için veri kontrol listesi
- Tüketim hangi kaynaktan geliyor: fatura mı, sayaç mı? Aynı dönemde ikisi uyuşuyor mu?
- Raporlama dönemi ile fatura dönemleri eşleşiyor mu?
- Eksik veri olan sayaç ya da dönem var mı? Varsa nasıl tamamlandığı yazılı mı?
- Tüm tesisler ve abonelikler kapsamda mı?
- Kullanılan emisyon faktörünün kaynağı ve yılı belirtildi mi?
- Piyasa bazlı hesapta YEK-G ya da benzeri belgelerin kapsadığı tüketim ayrı gösterildi mi?
Sık sorulan sorular
Kapsam 1, 2 ve 3 arasındaki fark nedir?
Kapsam 1, kurumun kendi kaynaklarındaki doğrudan emisyonlardır (ör. kazanda yakılan gaz). Kapsam 2, satın alınan elektrik, ısı ve buharın üretiminden kaynaklanır. Kapsam 3, tedarik zincirindeki diğer dolaylı emisyonlardır.
Lokasyon ve piyasa bazlı sonuç neden farklı çıkar?
Lokasyon bazlı yöntem şebekenin ortalamasını kullanır. Piyasa bazlı yöntem kurumun satın aldığı elektriğin sözleşmeyle belgelenen kaynağına bakar; yenilenebilir kaynak belgelendiyse sonuç düşer.
YEK-G belgesi nedir?
Yenilenebilir kaynaktan üretilen elektriğin kaynağını belgeleyen sertifikadır. EPİAŞ’ın sistemi 1 Haziran 2021’de devreye girdi; her belge 1 MWh’i temsil eder.
Hangi emisyon faktörünü kullanmalıyım?
Bu, raporladığınız çerçeveye bağlıdır. Bakanlığın yayımladığı şebeke emisyon faktörü bilgi formu, yenilenebilir üretim projelerindeki emisyon azaltımı hesabı için hazırlanmıştır; kurumsal envanterde kullanacağınız faktörü raporlama çerçevenizle teyit edin.
Kaynaklar
Bu işi GenieBlocks'ta nasıl yaparsınız
GenieBlocks’ta Kapsam 2 emisyonu lokasyon ve piyasa bazlı olarak, ölçülen tüketimle aynı veriden hesaplanır; faturalar ve hazır raporlar aynı platformdadır.
Platformdaki karşılığı
- Karbon & SürdürülebilirlikScope 2 lokasyon ve piyasa bazlı emisyon.
- RaporlarHazır enerji raporları.
- Fatura TakibiTesise kesilen faturaların takibi ve kontrolü.