Lisanssız üretimde uzaktan kontrol, SCADA ve acil durum talimatı

Bu rehber, 19 Ekim 2026 tarihli ve 33405 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan metinlerin, şebekeye bağlı lisanssız üretim tesisi olan işletmelere getirdiklerini özetler. Kaynaklar: Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği’nin 75. maddesindeki değişiklik, Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği’ndeki değişiklik, OSB ve endüstri bölgeleri yönetmeliğindeki değişiklik ve lisanssız üreticilerin bağlantı anlaşmasını değiştiren 14909 sayılı kurul kararı.

Acil durum talimatı kime verilir?

Değişen 75. maddenin ikinci fıkrasına göre sistem işletmecisi acil durum talimatını şunlara verebilir:

• dengeleme birimi olup dengeleme güç piyasasında teklif sunmamış piyasa katılımcıları ve dengeleme birimi olmayan üretim tesisi sahipleri,
• portföyünde dağıtım şebekesine bağlı lisanssız üretim tesisi bulunan piyasa katılımcıları,
• iletim sistemine bağlı lisanssız üretim tesisi sahipleri,
• müstakil elektrik depolama tesisi sahibi piyasa katılımcıları.

Dağıtım şebekesine bağlı lisanssız tesisler için talimat doğrudan tesis sahibine değil, tesisin bulunduğu portföyün görevli tedarik şirketine ya da toplayıcısına gelir.

Talimat sahaya nasıl iner?

Yönetmeliğin 75. maddesine eklenen dördüncü fıkra zinciri şöyle kurar:

1. Görevli tedarik şirketi talimatı, tesisin bağlı olduğu dağıtım şirketine ya da dağıtım lisansı olan OSB veya endüstri bölgesine iletir.
2. Dağıtım şirketi ya da OSB, talimatın yerine getirilmesini sağlamakla yükümlüdür ve sonucu görevli tedarik şirketine bildirir.
3. Görevli tedarik şirketi, bölgesindeki lisanssız tesisler için tek bir uzlaştırmaya esas veriş-çekiş birimi oluşturur ve talimat kapsamındaki santral listesini dağıtım şirketine ya da OSB’ye iletir.
4. Toplayıcılar, portföylerindeki dağıtım şebekesine bağlı lisanssız santraller için uzaktan kontrol mekanizmasını kurmak ve talimatın yerine getirilmesini sağlamakla yükümlüdür.

Sıra. Talimat, işletmedeki elektriksel kurulu gücü 900 kW ve üzeri olan santrallerden, elektriksel kurulu gücü en büyük olandan başlayarak uygulanır. Sonra mekanik kurulu gücü yüksek olan, ilk kabul tarihi önce olan ve bağlantı anlaşması tarihi önce olan tesisler gelir. Sıra görevli tedarik şirketinin portföyünden başlar.

Uzaktan kontrol ve yeniden devreye alma. Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği’nin 21. maddesine eklenen fıkraya göre dağıtım şirketleri ve dağıtım lisanslı OSB ve endüstri bölgeleri, bu kapsamdaki tesisleri acil durum talimatını yerine getirmek için uzaktan kontrol edebilir. Şebeke işletmecisi acil durumun bittiğini 15 dakika içinde tesis sahibine telefonla ve kalıcı veri saklayıcısıyla bildirir; bildirimden sonra tesisi yeniden enerjilendirmek tesis sahibinin sorumluluğundadır.

OSB’ler. OSB ve endüstri bölgeleri yönetmeliğine eklenen hükümlerle dağıtım lisanslı OSB ve endüstri bölgeleri, görevli tedarik şirketinin ilettiği yük atma talimatlarını yerine getirmek ve bölgelerindeki lisanssız tesislerin bilgilerini görevli tedarik şirketiyle paylaşmakla yükümlüdür; yükümlülüğe uyulmazsa Elektrik Piyasası Kanunu’nun 16. maddesindeki yaptırımlar uygulanır.

Tesisinizin bu listede olup olmadığını görevli tedarik şirketinize ya da toplayıcınıza ve dağıtım şirketinize yazılı olarak sorun.

Talimata uyulmazsa

Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği’ne eklenen ek madde 4’e göre acil durum yük atma talimatına uymayan lisanssız üretim tesisine, ilgili uzlaştırma döneminde talimatın yerine getirilmeyen kısmına karşılık gelen üretim için ödeme yapılmaz. Görevli tedarik şirketi ya da toplayıcı, yönetmelikte sayılan fiyatlardan tesise uygun olanı kullanarak belirlediği tutarı üreticiden tahsil eder.

Bağlantı anlaşması: 60 günlük başvuru

Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği’ne eklenen geçici madde 14’e göre 75. maddenin dördüncü fıkrası kapsamındaki lisanssız üreticiler, 19 Ekim 2026’dan itibaren 60 gün içinde mevcut bağlantı anlaşmalarının, Kurul’un onayladığı Lisanssız Elektrik Üreticileri İçin Dağıtım Sistemine Bağlantı Anlaşması’nın genel hükümlerine uygun olarak revize edilmesi için ilgili şebeke işletmecisine başvurmakla yükümlüdür. Bu sürede başvurmayan üretici için Kurul’un onayladığı ve yürürlükte olan anlaşma hükümleri uygulanır.

Bağlantı anlaşmasındaki cezai şartlar

14909 sayılı kurul kararı, bu bağlantı anlaşmasının 16. maddesini değiştirdi. Dağıtım şirketi, ihlali yazılı ve kalıcı veri saklayıcısıyla bildirerek aşağıdaki cezai şartları uygular. Tutarların hepsi, ilgili ayın elektrik faturasındaki sistem kullanım bedeline göre hesaplanır.

İhlal	Cezai şart	Ne zaman
Arızalı SCADA ya da iletişim teçhizatı, dağıtım şirketinin uyarısına rağmen 1 ay içinde onarılmaz ya da değiştirilmez ve uzaktan izleme veya kontrol yapılamaz	İhlalin sürdüğü her gün için o ayın sistem kullanım bedeline göre hesaplanan bedelin %1’i	Erteleme hükmü yok
Kapsamdaki tesisin, dağıtım şirketinin SCADA kontrol merkezine uzaktan izleme ve kontrol (uzaktan açma ve kapama) entegrasyonu sağlanmaz	Entegrasyonun sağlanmadığı her ay için o ayın aylık sistem kullanım bedelinin bir katı	30 Nisan 2027’ye kadar uygulanmaz
Acil durum talimatında, SCADA ya da iletişim teçhizatı arızası nedeniyle dağıtım şirketi uzaktan açma yapamaz	Her ihlal için o ayın aylık sistem kullanım bedelinin bir katı; aynı ay içindeki toplam üç katı aşamaz	30 Nisan 2027’ye kadar uygulanmaz

Üretim ve tüketim tesisi bütünleşikse, entegrasyonun yalnız üretim kısmını kontrol edecek şekilde kurulması istenir. Acil durum talimatı kapsamında ceza uygulanan günler için günlük %1’lik cezai şart ayrıca uygulanmaz.

Tesis tarafında ne yapılmalı?

• Kapsamı netleştirin. Tesisin işletmedeki elektriksel kurulu gücünü, bağlantı anlaşmasını ve hangi görevli tedarik şirketi ya da toplayıcı portföyünde olduğunu bir arada tutun.
• 60 günlük süreyi kaçırmayın. Tesis kapsamdaysa, bağlantı anlaşmasının revize edilmesi için şebeke işletmecisine yapılacak başvuruyu tarihli bir iş olarak kayda alın.
• Entegrasyonu 30 Nisan 2027’den önce tamamlayın. Dağıtım şirketinin SCADA kontrol merkezine uzaktan izleme ve kontrol entegrasyonunun yapıldığını ve test edildiğini yazılı olarak isteyin.
• Arıza süresini takip edin. Dağıtım şirketinden SCADA ya da iletişim arızası uyarısı geldiğinde 1 aylık süre önemlidir. Uyarıyı bir iş emrine çevirin; sorumluyu, servis firmasını ve son tarihi kayda geçirin.
• Yeniden devreye almayı planlayın. Acil durum bitiş bildirimi geldiğinde tesisi kimin, nasıl enerjilendireceğini önceden belirleyin.
• Kime ulaşılacağını önceden belirleyin. Acil durumda dağıtım şirketi, tedarik şirketi ya da toplayıcı ve SCADA servis firması için iletişim kişilerini güncel tutun.
• Belgeleri bir arada tutun. Tek hat şeması, SCADA ve iletişim teçhizatının bilgileri, bağlantı anlaşması ve yazışmalar arızada ilk istenecek belgelerdir.

Talimatın uygulanması dağıtım şirketi ile görevli tedarik şirketi ya da toplayıcı arasındaki bir süreçtir. Tesis tarafında yapılacak iş, başvuruyu süresinde yapmak, entegrasyonun çalıştığından emin olmak ve arıza uyarısını süresi içinde kapatmaktır.

Aynı Resmî Gazete’deki diğer değişiklikler

Aynı sayıda yayımlanan ve bu rehberin konusu dışında kalan metinlerin kısa özetleri Mevzuat ve Uyum sayfasındaki “Son değişiklikler” bölümündedir.