Reaktif enerji bedeli: sınırlar ve fatura
Son kontrol:
Kısa cevap
Reaktif enerji bedeli, EPDK’nın tarife uygulamalarına ilişkin usul ve esasların 13. maddesindeki sınır aşıldığında ölçülen reaktif enerjinin tamamına uygulanır. Mesken, aydınlatma, tek faz ve kurulu gücü 15 kW’a kadar (15 kW dahil) olan aboneliklere bu tarife uygulanmaz. 4 Nisan 2026’dan itibaren geçerli Kurul kararı 14461 tablosunda, hücresi dolu satırlarda bedel vergiler hariç 349,3698 kr/kVArh’tır; sonraki kurul kararı tabloyu değiştirir.
Bu rehber, Türkiye’de reaktif enerji bedelinin kimlere ve hangi sınırlarla uygulandığını anlatır. Rakamlar EPDK’nın birleşik usul ve esasları ile 4 Nisan 2026 tarife tablosundan alınmıştır.
Reaktif enerji nedir?
Reaktif enerji, motor ve trafo gibi yüklerin şebekeyle alışveriş yaptığı, işe dönüşmeyen enerjidir. kVArh ile ölçülür. Aktif enerji ise faturada kWh olarak görülen, işe dönüşen tüketimdir.
Güç faktörü, aktif gücün görünür güce oranıdır. Reaktif enerji arttıkça güç faktörü düşer. Kompanzasyon, reaktif enerjiyi dengelemek için kullanılan sistemdir.
Kimlere uygulanmaz?
EPDK portalındaki birleşik usul ve esasların 13. maddesi (5999-3; 28 Nisan 2022 tarihli 10961 sayılı kararla değişen metin) şunlara reaktif tarife uygulamaz:
- mesken,
- aydınlatma,
- tek faz,
- kurulu gücü 15 kW’a kadar (15 kW dahil) olan abonelikler.
Kurul kararı 14461 tablosunda mesken, aydınlatma, genel aydınlatma, şehit aileleri ve muharip malul gaziler ile iletim sistemi kullanıcıları satırlarında reaktif hücresi boştur. Sanayi, kamu ve özel hizmetler sektörü ile diğer, tarımsal faaliyetler ve üretici satırlarında hücre doludur.
Sınırlar
Sınır, kurulu güce ve reaktif enerjinin yönüne göre değişir. Oranlar aktif enerjiye göredir.
| Kurulu güç | Tüketim (çekiş) | Veriş |
|---|---|---|
| 50 kVA altı | Aktif enerjinin %33’ü | Aktif enerjinin %20’si |
| 50 kVA ve üstü | Aktif enerjinin %20’si | Aktif enerjinin %15’i |
Sınır aşılırsa ölçülen reaktif enerjinin tamamı tarifeye girer. Bedel, eşiğin üstünde kalan kısımla sınırlı değildir; dönem içinde ölçülen reaktifin tümü bedele esas olur.
İlk ihlal ve 35 gün
Takvim yılında ilk ihlal faturada gösterilir ve aynı faturada tenzil edilir. Yani yılın ilk aşımında bedel satırı görülebilir, tutar ise düşülür.
Okuma süresi 35 günü aşarsa reaktif enerji bedeli 35 günle sınırlıdır.
Birim bedel
Kurul kararı 14461, 2 Nisan 2026 tarihlidir. Tablo 4 Nisan 2026’dan itibaren geçerlidir ve vergiler hariçtir. Hücresi dolu satırlarda reaktif enerji bedeli 349,3698 kr/kVArh’tır.
Aktif enerji, dağıtım ve güç bedellerinin tamamı bu rehbere alınmadı. Sonraki kurul kararı tabloyu değiştirir; güncel tablo EPDK’nın Elektrik Faturalarına Esas Tarife Tabloları sayfasındadır.
Faturada nereye bakılır?
Kurumsal faturada reaktif enerji kVArh olarak ve ayrı bir bedel satırı olarak çıkabilir. Endeks, çarpan ve tüketim satırlarının nasıl okunduğu Elektrik faturası nasıl okunur? rehberindedir.
Kontrol için:
- Abonelik, 13. maddedeki istisnalardan biri mi (mesken, aydınlatma, tek faz, 15 kW ve altı)?
- Kurulu güç 50 kVA’nın altında mı, üstünde mi?
- Reaktif tüketim ve veriş, aktif enerjiye göre yukarıdaki oranı aşıyor mu?
- Aşım varsa tutar, ölçülen reaktifin tamamı üzerinden mi?
- Bu, takvim yılının ilk ihlali mi; okuma 35 günü aşmış mı?
Bu içerik hukuki danışmanlık değildir.
Sık sorulan sorular
Reaktif enerji bedeli kimlere uygulanmaz?
Usul ve esasların 13. maddesine göre mesken, aydınlatma, tek faz ve kurulu gücü 15 kW’a kadar (15 kW dahil) olan aboneliklere reaktif tarife uygulanmaz. Mesken, aydınlatma ve genel aydınlatma satırlarında tarife tablosunun reaktif hücresi boştur.
50 kVA altı ve üstü için sınır nedir?
50 kVA altı abonelikte tüketim, aktif enerjinin %33’ünü; veriş, aktif enerjinin %20’sini aşarsa sınır aşılmış sayılır. 50 kVA ve üstünde bu oranlar tüketim için %20, veriş için %15’tir.
Sınır aşılınca bedel nasıl uygulanır?
Sınır aşılırsa ölçülen reaktif enerjinin tamamı tarifeye girer; yalnız aşılan kısım değil. Takvim yılının ilk ihlali faturada gösterilir ve aynı faturada tenzil edilir.
Okuma süresi 35 günü aşarsa ne olur?
Usul ve esaslara göre 35 günü aşan okumada reaktif enerji bedeli 35 günle sınırlıdır.
Birim bedel değişir mi?
Evet. 349,3698 kr/kVArh, Kurul kararı 14461 tablosunun 4 Nisan 2026’dan itibaren geçerli, vergiler hariç bedelidir. Sonraki kurul kararı tabloyu değiştirir; güncel tablo EPDK’nın tarife sayfasındadır.
Kaynaklar
Bu işi GenieBlocks'ta nasıl yaparsınız
GenieBlocks’ta güç faktörü ve reaktif tüketim fatura dönemi bitmeden izlenebilir. Bedelin uygulanıp uygulanmayacağı ve tutarı, faturayı düzenleyen şirketin sayaç okumasına ve güncel tarife tablosuna göre belirlenir.
Platformdaki karşılığı
- Reaktif & Ceza RiskiGüç faktörü, kompanzasyon eşiği ve olası ceza.
- Fatura TakibiTesise kesilen faturaların takibi ve kontrolü.